ความเสี่ยงในการรักษาด้วยสเต็มเซลล์
ความเป็นมา
เซลล์มีเซนไคม์สโตรมัล (Mesenchymal Stromal Cells; MSCs) หรือ สเต็มเซลล์ของผู้ใหญ่ (Adult Stem Cells) ถูกนำมาใช้ในการศึกษาวิจัยเชิงทดลองอย่างแพร่หลายในสถานการณ์ทางคลินิกที่หลากหลาย แม้ว่าการนำเซลล์เหล่านี้มาใช้รักษาโรคร้ายแรงจะได้รับความสนใจอย่างมาก แต่ข้อมูลด้านความปลอดภัยของเซลล์เหล่านี้ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด ดังนั้น ผู้วิจัยจึงได้ทำการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบ (Systematic Review) ของการศึกษาทางคลินิกที่ใช้ MSC เพื่อประเมินความปลอดภัยของการใช้ MSC
วิธีการและผลการศึกษา
มีการสืบค้นฐานข้อมูล MEDLINE, EMBASE และ CENTRAL (จนถึงเดือนมิถุนายน 2011) โดยคัดเลือกการศึกษาทางคลินิกที่ใช้การให้เซลล์มีเซนไคม์สโตรมัล (Mesenchymal Stromal Cells; MSCs) ทางหลอดเลือด (ทางหลอดเลือดดำหรือหลอดเลือดแดง) ในผู้ใหญ่ หรือในกลุ่มที่มีทั้งผู้ใหญ่และเด็ก งานวิจัยที่ใช้ MSC ซึ่งผ่านการเหนี่ยวนำให้เปลี่ยนแปลงแล้ว (Differentiated MSCs) หรือใช้เซลล์ชนิดอื่นร่วมด้วยถูกตัดออกจากการวิเคราะห์
ตัวชี้วัดหลักด้านความปลอดภัย ได้แก่ เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นทันทีหลังการให้เซลล์ (เช่น ความเป็นพิษเฉียบพลันจากการให้เซลล์และไข้) ภาวะแทรกซ้อนของอวัยวะต่าง ๆ การติดเชื้อ และเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ในระยะยาว (เช่น การเสียชีวิตและการเกิดมะเร็ง)
มีการทบทวนเอกสารทั้งหมด 2,347 รายการ และมีงานวิจัย 36 เรื่องที่เข้าเกณฑ์การคัดเลือก ครอบคลุมผู้เข้าร่วมการศึกษา 1,012 ราย ซึ่งประกอบด้วยผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองขาดเลือด โรคโครห์น โรคกล้ามเนื้อหัวใจ โรคกล้ามเนื้อหัวใจตาย โรคกราฟท์ต่อต้านผู้ป่วย(Graft-versus-Host Disease; GVHD) รวมถึงอาสาสมัครสุขภาพดี โดยในจำนวนนี้มีการศึกษาแบบสุ่มและมีกลุ่มควบคุม (Randomized Controlled Trials; RCTs) จำนวน 8 การศึกษา ครอบคลุมผู้เข้าร่วม 321 ราย
แม้ว่าจะยังไม่มีรายงานเหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ร้ายแรงจากการใช้ MSC ในหลายประเทศ แต่ก็ยังมีความเป็นไปได้ว่าความเสี่ยงที่สำคัญบางประการอาจยังไม่ถูกค้นพบ
บทความปริทัศน์นี้มุ่งเน้นไปที่ความผิดปกติของการทำงานของสเต็มเซลล์ที่เกี่ยวข้องกับโรคที่เกิดจากความเสื่อมตามวัย พร้อมทั้งอธิบายกลไกที่อาจเป็นสาเหตุของความผิดปกติดังกล่าว และกล่าวถึงแนวทางการรักษาที่อาศัยสเต็มเซลล์ซึ่งกำลังอยู่ระหว่างการพัฒนาเพื่อใช้รักษาความผิดปกติของสเต็มเซลล์ที่เกี่ยวข้องกับความชรา
อ้างอิง: PLoS One. 2012;7(10):e47559. doi: 10.1371/journal.pone.0047559. Epub 2012 Oct 25.
Safety of cell therapy with mesenchymal stromal cells (SafeCell): a systematic review and meta-analysis of clinical trials. Lalu MM, McIntyre L, Pugliese C, Fergusson D, Winston BW, Marshall JC, Granton J, Stewart DJ; Canadian Critical Care Trials Group.
