งานวิจัยเกี่ยวกับประสิทธิผลของการรักษา
โรคเบาหวาน
การศึกษาทางคลินิกแบบมีกลุ่มควบคุม: ตัวแปรผลลัพธ์ที่เกี่ยวข้องกับการรักษาด้วยสเต็มเซลล์
| Ref | กลุ่มผู้ป่วย / จำนวน / อายุ | ระยะเวลาติดตามผล | แหล่งที่มา / ชนิดของสเต็มเซลล์ / Passage / ขนาดที่ใช้ / วิธีการให้ / จำนวนครั้ง / ช่วงเวลา | การรักษาอื่นร่วม | ผลลัพธ์ |
|---|---|---|---|---|---|
| 20 | T2DM T: 56 (T), 62 (C) 18–60 ปี (T=8.6 ± 6.5, C=7.3 ± 6.3) | 1–2–3 เดือน และทุก 3 เดือน จนถึง 36 เดือน | T: Auto BM-MNC, Dose ?, DPA, 1 ครั้ง C: (–) | T: D, E, PST, BGM-MA C: D, E, PST, IIT, BGM-MA |
ระดับ HbA1c และ C-peptide ดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญเมื่อเทียบกับค่าก่อนการรักษาหรือกลุ่มควบคุม
กลุ่มรักษา • ผู้ป่วย 18/56 รายหยุดใช้อินซูลินได้ • ผู้ป่วย 19/56 ราย ลดการใช้อินซูลิน >50% • ผู้ป่วย 10/56 ราย ลดการใช้อินซูลิน 15–50% • ผู้ป่วย 9/56 ราย ไม่ตอบสนองต่อการรักษา กลุ่มควบคุม • ผู้ป่วย 40/62 ราย ต้องใช้อินซูลินเพิ่มขึ้น >50% • ผู้ป่วย 22/62 ราย ต้องใช้อินซูลินเพิ่มขึ้น 15–45% |
| 21 | T2DM 20 (MNC-HBO), 20 (MNC), 20 (C1-HBO), 20 (C2) 40–65 ปี (2–15 ปี) | 3–6–9–12 เดือน | Auto BM-MNC T1: MNC-HBO = 3641.2 ± 1585.4 M T2: MNC = 4012.5 ± 1431.9 M DPA – 10 นาที 1 ครั้ง |
T และ C: D, L, PST, SBGM-IA | • ความต้องการใช้อินซูลินในเดือนที่ 12 ไม่เปลี่ยนแปลงในกลุ่ม C1 และ C2 • ผู้ป่วยที่ไม่ต้องใช้อินซูลิน: T1 = 1/20, T2 = 2/20 • AUC C-peptide และ AUC Insulin เพิ่มขึ้นใน T1 และ T2 แต่ไม่เปลี่ยนแปลงใน C1 และ C2 • HbA1c ลดลงอย่างมีนัยสำคัญใน T1 และ T2 แต่คงที่ใน C1 และ C2 • FBG ลดลงในเดือนที่ 6, 9 และ 12 ใน T1 และ T2 • Fasting C-peptide เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในเดือนที่ 3, 6, 9 และ 12 ใน T1 และ T2 แต่คงที่ใน C1 และ C2 |
| 22 | T2DM 11 (T), 10 (C) T = 46.5–56 ปี (10–15.5 ปี) C = 52.5–56 ปี (16–21 ปี) | 2–4–6–8–10–12 สัปดาห์ 4–5–6–9–12 เดือน |
T: Auto BM-MNC 290 M (220–380 M) C: Sham, saline SP/DA 1 ครั้ง หลัง 12 สัปดาห์ PB-GCSF-leucopheresis MNC 490 (290–730 M) C: Sham, saline, IV 1 ครั้ง |
T และ C: D, L, E, W-SBGM-IA | • เดือนที่ 12: ลดการใช้อินซูลิน 50% • Tr: 9/11 = 82%, C: 0/10, p = 0.002 • ความต้องการอินซูลินลดลงในกลุ่ม Tr > C (6 เดือน p = 0.001, 12 เดือน p = 0.004) • HbA1c คงระดับ (<7%) • Tr 10/11 (91%), C 6/10 (60%), p = 0.167 |
| 23 | T2DM 10 (MSC), 10 (MNC), 10 (C) MSC: 36–58 ปี (8–23 ปี) MNC: 39.5–50 ปี (8.5–15 ปี) C: 43–59 ปี (9–15 ปี) |
2–4–8–12 สัปดาห์ 4–6–9–12 เดือน |
AutoBM-MSC-P4-5 – 1M/ kg BW Auto BM-MNC – 1B/patient C= vit. B complex SPDA – 1x |
T และ C: L, PST, D-SBGM-IA | • ผู้ป่วย 6/10 ในกลุ่ม MSC และ 6/10 ในกลุ่ม MNC บรรลุผลลัพธ์หลัก ได้แก่ ลดความต้องการใช้อินซูลิน ≥50% พร้อมคงระดับ HbA1c <7.0% • กลุ่ม MNC มี Glucagon-stimulated C-peptide เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ |
| 24 | T2DM 31 (T), 30(C) 18-60 y (T=8.93±5.67 C=8.3±6.07) |
36 เดือน | T: Wharton's Jelly MSC P4 1 ล้านเซลล์/กก. BW C: Saline IV 2 ครั้ง (ห่างกัน 4 สัปดาห์) |
T และ C: D, E, PST, SBGM-MA | • ระดับน้ำตาลในเลือด (Blood glucose), HbA1c, C-peptide และค่าประเมินการทำงานของเซลล์เบต้าของตับอ่อน (Homeostasis Model Assessment of Pancreatic Islet Cell Function; HOMA) ดีขึ้นอย่างมี นัยสำคัญเมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม • อุบัติการณ์ของภาวะแทรกซ้อนจากโรคเบาหวาน กลุ่มรักษา (Tr): ไม่พบการเพิ่มขึ้นของภาวะแทรกซ้อนเมื่อเทียบกับก่อนการรักษา กลุ่มควบคุม (C): - 4/30 ราย เกิดภาวะเบาหวานขึ้นจอประสาทตา (Diabetic retinopathy) - 3/30 ราย เกิดภาวะเส้นประสาทเสื่อมจากเบาหวาน (Diabetic neuropathy) - 3/30 ราย เกิดโรคไตจากเบาหวาน (Diabetic nephropathy) พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติระหว่างกลุ่มรักษาและกลุ่มควบคุม (P = 0.007) • การลดปริมาณการใช้อินซูลิน กลุ่มรักษา (Tr): 18/31 ราย สามารถลดปริมาณอินซูลินได้มากกว่า 50% ในจำนวนนี้ 10/31 ราย สามารถหยุดใช้อินซูลินได้ภายใน 3–11 เดือนหลังได้รับ WJMSC (Wharton's Jelly Mesenchymal Stem Cells) และสามารถหยุดใช้อินซูลินได้นานเฉลี่ย 12.5 ± 6.8 เดือน 5/31 ราย ลดปริมาณอินซูลินได้ 15–50% 8/31 ราย ไม่ตอบสนองต่อการรักษา (Non-responder) กลุ่มควบคุม (Control): 14/30 ราย ต้องเพิ่มปริมาณอินซูลินมากกว่า 50% 16/30 ราย ต้องเพิ่มปริมาณอินซูลิน 15–45% รวมทั้งหมด 30/30 ราย ไม่ตอบสนองต่อการรักษา |
| 25 | T2DM ร่วมกับภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ 7 (T), 3 (C) 57–87 ปี (เป็นเบาหวาน 12–52 ปี, มีภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศอย่างน้อย 6 เดือน) |
2 สัปดาห์ – 11 เดือน | T: UCB SC (คัดเลือก HLA และเพศที่ตรงกัน) 15 ล้านเซลล์ C: Saline CC 1 ครั้ง |
T และ C: PST, D-SBGM-MA | • ระดับน้ำตาลในเลือดลดลงภายใน 2 สัปดาห์ และขนาดยาลดลงหลังรักษา 4–7 เดือน (6/7 ราย) • HbA1c ดีขึ้นต่อเนื่องนาน 3–4 เดือน (7/7 ราย) • ลดขนาดอินซูลินได้ภายใน 1 เดือน (2/7 ราย) • กลุ่มควบคุมไม่พบการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำตาลในเลือด, HbA1c หรือปริมาณอินซูลิน |
| 26 | T2DM 15 (T1), 15 (T2), 15 (T3), 15 (C) T1 = 57.7 ± 8.2 ปี (10.8 ± 7.3 ปี) T2 = 55.3 ± 11.4 ปี (10.2 ± 5.7 ปี) T3 = 57.2 ± 6.6 ปี (9.6 ± 4.5 ปี) C = 58.7 ± 7.3 ปี (9.8 ± 6.7 ปี) |
12 สัปดาห์ ติดตามต่อเนื่อง 2 ปี |
MPC-P (?) Rexlemestrocel-L (Mesoblast Inc.)
แช่แข็ง T1 = 0.3 ล้านเซลล์/กก. T2 = 1 ล้านเซลล์/กก. T3 = 2 ล้านเซลล์/กก. Placebo IV 45 นาที 1 ครั้ง |
T และ C: L, PST, BGM-RT | • กลุ่มรักษามี HbA1c ลดลงทุกช่วงเวลาหลังสัปดาห์ที่ 1 ส่วนกลุ่มควบคุมมีค่า HbA1c เพิ่มขึ้นเล็กน้อย • เป้าหมายทางคลินิก HbA1c <7% บรรลุในกลุ่มควบคุม 0/15 ราย, T1 2/15 ราย, T2 1/15 ราย และ T3 5/15 ราย (P <0.05) |
| 27 | T2DM 13 (T), 13 (C) 10–58 ปี (ระยะเวลาเป็นเบาหวาน 0.5–11 ปี) |
1 ปี | Hu fetal liver HSC 35–55 ล้านเซลล์ (20% CD34+) แช่แข็งละลาย C: Saline IV 1 ครั้ง |
T และ C: BGM-FU | • ติดตามนาน 1 ปี ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญของระดับน้ำตาลขณะอดอาหาร (Fasting Blood Glucose) และ C-peptide เมื่อเทียบกับกลุ่มควบคุม • พบการปรับปรุงของ HbA1c เฉพาะในเดือนที่ 6 โดยกลุ่มรักษา 7.9 ± 1.3 เทียบกับกลุ่มควบคุม 7.0 ± 0.86 (p = 0.046) • ไม่มีผู้ป่วยในกลุ่มรักษารายใดสามารถหยุดใช้อินซูลินได้ทั้งหมด |
Ref = หมายเลขอ้างอิง T2DM = โรคเบาหวานชนิดที่ 2 1 = ผู้ป่วยรายเดียว (Case report) 2 = ผู้ป่วยต่อเนื่องหลายราย (Case series) 3 = การทดลองแบบสุ่ม (Randomized study) 4 = ผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 1 และชนิดที่ 2 (T1DM และ T2DM) T = กลุ่มรักษา (Treatment) C = กลุ่มควบคุม (Control) y = ปี mo = เดือน wk = สัปดาห์ MNC = Mononuclear Cells MSC = Mesenchymal Stem Cells (สเต็มเซลล์มีเซนไคม์) HBO = การบำบัดด้วยออกซิเจนความดันสูง (Hyperbaric Oxygen Therapy)
SC = Stem Cell (สเต็มเซลล์) Auto = Autologous (เซลล์ของผู้ป่วยเอง) BM = Bone Marrow (ไขกระดูก) ? = ไม่มีข้อมูล (Data not available) DPA = Dorsal Pancreatic Artery SP/DA = Superior Pancreaticoduodenal Artery PB = Peripheral Blood (เลือดส่วนปลาย) G-CSF = Granulocyte Colony-Stimulating Factor IV = ฉีดเข้าหลอดเลือดดำ P = Passage BW = น้ำหนักตัว (Body Weight) M = ล้าน (Million) B = พันล้าน (Billion) vit. = วิตามิน UCB = Umbilical Cord Blood (เลือดจากสายสะดือ) CC = Corpora Cavernosa (โพรงองคชาต) MPC = Mesenchymal Progenitor Cell cryo = Cryopreserved (เก็บรักษาด้วยการแช่แข็ง) HSC = Hematopoietic Stem Cell (สเต็มเซลล์เม็ดเลือด) D = การควบคุมอาหาร E = การออกกำลังกาย PST = การรักษามาตรฐานเดิม (Previous Standard Therapy) BGM = การติดตามระดับน้ำตาลในเลือด (Blood Glucose Monitoring) MA = การปรับขนาดยา (Medication Adjustment) IIT = การรักษาด้วยอินซูลินแบบเข้มข้น (Intensive Insulin Therapy) L = การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิต (Lifestyle Modification) SBGM = การตรวจระดับน้ำตาลด้วยตนเอง (Self Blood Glucose Monitoring) IA = การปรับขนาดอินซูลิน (Insulin Adjustment) W-SBGM = การตรวจระดับน้ำตาลด้วยตนเองรายสัปดาห์ D-SBGM = การตรวจระดับน้ำตาลด้วยตนเองทุกวัน (อย่างน้อย 5 ครั้ง/สัปดาห์) RT = การรักษาเพื่อแก้ไขภาวะน้ำตาลในเลือดสูงด้วยยารับประทาน (ยกเว้นกลุ่ม Thiazolidinediones) FU = การติดตามผล (Follow-up)
Current Stem Cell Research & Therapy, 2018(13)
Towards Standardized Stem Cell Therapy in Type 2 Diabetes Mellitus: A Systematic Review
Jeanne Adiwinata Pawitan, Zheng Yang, Ying Nan Wu and Eng Hin Lee
[20]Hu J, Li C, Wang L, et al. Long term effects of the implantation of autologous bone marrow mononuclear cells for type 2 diabetes mellitus. Endocr J 2012; 59(11): 1031-9.
[21] Wu Z, Cai J, Chen J, et al. Autologous bone marrow mononuclear cell infusion and hyperbaric oxygen therapy in type 2 diabetes mel- litus: an open-label, randomized controlled clinical trial. Cytother- apy 2014; 16: 258-65
[22] Bhansali A, Asokumar P, Walia R, et al. Efficacy and safety of autologous bone marrow-derived stem cell transplantation in pa- tients with type 2 diabetes mellitus: a randomized placebo- controlled study. Cell Transplant 2014; 23(9): 1075-85.
[23] Bhansali A, Upreti V, Khandelwal N, et al. Efficacy of autologous bone marrow-derived stem cell transplantation in patients with type 2 diabetes mellitus. Stem Cells Dev 2009; 18(10): 1407-16.
[24] Hu J, Wang Y, Gong H, et al. Long term effect and safety of whar- ton’s jelly-derived mesenchymal stem cells on type 2 diabetes. Ex- perimental and Therapeutic Medicine 2016; 12 (3): 1857-66.
[25] Bahk JY, Jung JH, Han H, Min SK, Lee YS. Treatment of diabetic impotence with umbilical cord blood stem cell intracavernosal transplant: preliminary report of 7 cases. Exp Clin Transplant 2010; 8(2): 150-60.
[26] Skyler JS, Fonseca VA, Segal KR, et al. Allogeneic mesenchymal precursor cells in type 2 diabetes: A randomized, placebo- controlled, dose-escalation safety and tolerability pilot study. Dia- betes Care 2015; 38(9): 1742-9.
[27] Ghodsi M, Heshmat R, Amoli M, et al. The effect of fetal liver- derived cell suspension allotransplantation on patients with diabe- tes: first year of follow-up. Acta Med Iran 2012; 50(8): 541-6.
